BANJALUKA – Dva vijeka Matice srpske i Biblioteke Matice srpske, u okviru manifestacije “Dani Srbije u Republici Srpskoj”, biće obilježena u srijedu, 21. oktobra, u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci Republike Srpske (NUB RS).
-Režiser filma je Mihajlo Obrenov, a scenario je napisala Violeta Mitrović. Glavni i odgovorni urednik je upravnik Biblioteke Selimir Radulović, saopštavaju iz NUB RS. Pred posjetiocima, kako je otkriveno, biće i elektronska izložba “200 godina Matice srpske i Biblioteke Matice srpske”, kao i izložba “Iz fondova Matice srpske i Biblioteke Matice srpske”.
-Biblioteka Matice srpske je na osnovu građe iz svojih zbirki, zbirke Rukopisnog odeljenja Matice srpske, Galerije Matice srpske, Muzeja Vojvodine, Arhiva Vojvodine i Gradske biblioteke u Novom Sadu priredila izložbu povodom 200 godina od osnivanja Matice srpske i Biblioteke Matice srpske. Na izložbi je ukratko predstavljen pregled istorijata i rada Matice srpske i Biblioteke Matice srpske, dokumentovan bogatom arhivskom i knjižnom građom. Autori izložbe su Nenad Stanojević, Mihailo Sakač, Miroslav Marčić i Vid Kecman, stručni konsultanti Dušica Grbić, Gordana Đilas i Slađana Subašić, a urednik je Selimir Radulović, naveli su iz NUB RS.
Oni podsjećaju da je Matica srpska, najstarija srpska književna, kulturna i naučna institucija, osnovana u Pešti 1826. godine.
-Povod za osnivanje Matice srpske bile su poteškoće u izdavanju najstarijeg srpskog književnog časopisa ‘Serbskog letopisa’, koji je pokrenut 1824. za 1825. godinu. Ovaj časopis je po zamisli njegovog osnivača i prvog urednika Georgija Magaraševića postao centralno mjesto na kojem su izlagani rezultati srpskog književnog i naučnog stvaralaštva. U rješavanju organizacionih i finansijskih poteškoća objavljivanja ‘Letopisa’, grupa srpskih trgovaca i intelektualaca u Pešti, na čelu sa Georgijem Magaraševićem, došla je na ideju da se osnuje kulturna institucija koja bi brinula ne samo o časopisu, već razvila i širi program u oblasti kulture i nauke, stoji u saopštenju NUB RS.
U osnivačkom aktu Matice srpske, stoji dalje u saopštenju, kazuje se da je njen zadatak “da se Knjige Srbske rukopisne na svet izdaju i rasprostranjavaju, i to odsad bez prestanka za svagda”.
“Tako je od samog početka Matičnog djelovanja glavni cilj bio predstavljanje srpske književnosti i kulture u Evropi, sa jedne strane, a sa druge – prosvjećivanje naroda. Od svog osnivanja do danas, nalazeći se često u središtu kulturnih i političkih prilika, Matica je u svojim fondovima sakupila značajna svjedočanstva o kulturi i istoriji srpskog naroda, razvila svoju izdavačku djelatnost i saradnju sa svjetskim naučnim i kulturnim institucijama i obogatila broj saradnika uključenih u više desetine naučnih i razvojnih projekata”, piše u saopštenju NUB RS.
Kako se dodaje u saopštenju, osnivanje Biblioteke Matice srpske, najstarije srpske biblioteke nacionalnog značaja i prve javne naučne biblioteke u Srba, vezuje se za osnivanje Matice srpske.
-Njen početni fond činile su sveske ‘Letopisa’ i prve knjige koje je Matica objavila. Za javnost je otvorena 1838. u Tekelijanumu u Pešti. Iz Pešte u Novi Sad Matica srpska i njena Biblioteka preseljene su 1864, a prvo stanište im je bio Platoneum – dvor vladike Platona Atanackovića, predsjednika Matice srpske. Selivši se nekoliko puta, Matica srpska i Biblioteka Matice srpske su od 1828. u zgradi, zadužbini srpske dobrotvorke Marije Trandafil, ističu iz NUB RS.
Iz ove ustanove skreću pažnju na to da je Biblioteka Matice srpske od 1958. samostalna ustanova.
-Ona danas ima preko 4.000.000 knjiga i drugih publikacija na oko 130 jezika, među kojima su i veoma vrijedne zbirke rukopisnih i starih štampanih knjiga. Zbirke Biblioteke Matice srpske se popunjavaju obaveznim primjerkom, kupovinom, poklonom i razmjenom sa preko 300 institucija u preko 50 zemalja, otkrivaju u saopštenju čelnici NUB RS.
Biblioteka Matice srpske (BMS), kako navode njihove kolege iz Republike Srpske, objavljuje tri serije kataloga svojih raritetnih zbirki – Ćirilske rukopisne knjige BMS, Katalog starih i retkih knjiga BMS, Katalog legata BMS, zatim ediciju Katalog posebnih zbirki BMS, tekuću Bibliografiju knjiga u Vojvodini, personalne bibliografije, među kojima je i impozantna Bibliografija Ive Andrića, Godišnjak Biblioteke Matice srpske, knjige u edicijama “Tragovi”, “Zlatna knjiga BMS” i “Posebna izdanja”, zbornik sa tribine “Savremeni čovek i savremeni svet”, kataloge izložbi i svoje glasilo “Vesti”.
-Odabranom arhivskom građom, počev od Osnova Matice srpske i njenog prvog statuta, izborom portreta najistaknutijih ličnosti srpske kulturno-političke istorije, donatora i zadužbinara, prikazom izdanja Matice srpske i Biblioteke Matice srpske, kao i predstavljanjem najreprezentativnijih rukopisnih i štampanih knjiga iz zbirki Biblioteke Matice srpske, priređena izložba svjedoči o dvovjekovnom postojanju, putu i razvoju Matice srpske i Biblioteke Matice srpske, izuzetno značajnih srpskih kulturnih institucija sa dugom tradicijom, zaključeno je u saopštenju NUB RS.
